wiżajny
Nazwa miejscowości Wiżajny, prawdopodobnie została przejęta od nazwy jeziora, a te zaczęrpnęło ją z litewskiej nazwy raka - wyżys.
Podczas wojen szwedzkich Wiżajny zostały zniszczone. Odbudowano je, a główny czas swej świetności przeżywały w XVII-XIX wieku. W 1800 roku liczyły 685 mieszkańców, a pod koniec XIX stulecia około 2300. Niestety w 1870 roku utraciły prawa miejskie. W okresie międzywojennym była tu siedziba dowództwa kompanii Korpusu Ochrony Pogranicza.
Wiżajny zachowały układ przestrzenno-urbanistyczny wokół starego rynku - zwanego Dolnym Rynkiem. Tam też zachował się dworek klasycystyczny z pierwszej połowy XIX wieku. Wyżej - bo na wzniesieniu - powstał Górny Rynek, gdzie wybudowano w latach 1823-1825 klasycystyczny kościół murowany pod wezwaniem św. Teresy z Avili.
Dziś Wiżajny to wieś gminna z zachowanym charakterem miasteczka, położona między jeziorami Wiżajny i Wistuć. Miejscowość uchodzi za polski biegun zimna. Pokrywa śnieżna utrzymuje się tu aż do marca, co daje wspaniałe warunki narciarskie. Występują tu również sprzyjające warunki wiatrowe do produkcji energii. Dzięki temu powstała tu elektrownia wiatrowa ( 6 turbin wiatrowych) na Górze Rowelskiej.
Masteczko słynie również z produkcji sera podpuszczkowego. Tradycja wyrabiania serów w Wiżajnach i okolicy jest długa, bo sięgająca XIX wieku. Produkowany tu ser podpuszczkowy dojrzewający został w 2005 r. wpisany na Listę Produktów Tradycyjnych. Pieczę nad wytwarzaniem serów sprawuje obecnie Stowarzyszenie Macierzanka skupiające gospodynie z tego terenu.
Informacje zaczerpnięto z :
- S.Maciejewski "Po ziemi Suwalskiej"
- S.Maciejewski "Szlakami Północnej Suwalszczyzny"
- I.W. Baturowie "Po ziemi Augustowskiej"
- W.Batura "Szlakami Południowej Suwalszczyzny"
- J.Bacewicz "Podstawy wiedzy regionalnej ziemia suwalska"